Groningen, 8 september 2014

De mogelijkheden rondom wonen zorg en welzijn van ouderen veranderen: aanleiding voor een workshop in de wijk

In vroeger tijden maakten veel mensen vrijwel direct na pensionering dankbaar gebruik van speciale huisvesting voor oude-van-dagen. Na een leven van hard werken kon men dan zogezegd van de welverdiende rust gaan genieten. Vandaag de dag wordt zowel door de bevolking als door de overheid op een heel andere manier gekeken naar het ideaal van weleer: De tijd dat we oma op konden bergen in het bejaardentehuis is voorbij. Zo lang mogelijk thuis blijven wonen en zelf de regie houden zijn nieuwe idealen die hiervoor in de plaats zijn gekomen. Het wegvallen van de garantie dat men bij een lichte tot matige zorgbehoefte altijd nog in aanmerking zou kunnen komen voor een plekje in een verzorgingshuis zorgt desondanks voor veel onrust. Immers worden nu ook die mensen die geen voorstanders zijn van dit nieuwe ideaal min of meer gedwongen om zich te conformeren aan de huidige tendens. Seniorenhuisvesting in een vorm vergelijkbaar met het vertrouwde verzorgingshuis zal voor een deel verdwijnen en voor een deel blijven voortbestaan in een vorm waarin aan de bewoners huur gevraagd wordt.

De kijk op goed ouder worden verandert ook in ruimere zin: in het verleden was ‘loslaten’ een belangrijk thema bij het afstand nemen van de maatschappelijke rol die men in het werkzame leven vervulde. Vandaag de dag wordt, ook in verband met de sterk toegenomen levensverwachting, nadruk gelegd op nieuwe doelen stellen voor de derde levensfase, en wordt er zelfs gesproken van een tweede jeugd.

Mensen hebben niet uitsluitend behoefte om te wonen maar ook aan een leefpatroon en leefomgeving die bevorderlijk is voor onderling contact en die mogelijkheden biedt om eigen ambities voor de derde levensfase waar te kunnen maken. Zo verbouwt een groep kunstenaars op leeftijd een oude herenboerderij tot een geschikte woonvorm waar ze hun ateliers in opnemen. Een groep goed bevriende mensen kiest ervoor iets kleiner te gaan wonen maar dan wel in een specifiek voor hun ontworpen complex met een prachtige gemeenschappelijke tuin en een gemeenschappelijke salon waar ze elkaar dagelijks kunnen ontmoeten en bij gelegenheden beter dan voorheen in staat zijn om vrienden, kinderen en kleinkinderen te ontvangen. Weer anderen willen er niet over denken om te moeten verhuizen maar slagen erin om in de buurt waar ze wonen activiteiten en voorzieningen te organiseren die passen bij hun eigen idee van goed oud worden.

Het nastreven van een goede gezondheid en actieve betrokkenheid bij de buurt is lovenswaardig en alleen al in het kader daarvan is het ook goed om mensen na hun pensioen de ruimte te geven om op tal van manieren actief deel te kunnen blijven nemen aan het maatschappelijk leven. Maar we moeten gezond en actief ook niet verheffen tot een norm waarbij de nadruk op zelfredzaamheid en eigen kracht afbreuk doet aan het begrip, de solidariteit en waardering voor meer ingetogen, kwetsbare of zorgbehoevende mensen. Voor hun is het belangrijk dat ook zij het gevoel hebben dat er plek voor hun is in de moderne maatschappij, dat ze er mogen zijn en gewaardeerd worden om wat ze betekend hebben en alleen al met hun aanwezigheid kunnen blijven betekenen voor de samenleving.

Met alle veranderingen die gaande zijn is wel te merken dat, ondanks dat men vaak maar over beperkte middelen beschikt, er wel veel bereidheid bestaat bij gemeenten, woningbouwcorporaties en zorgorganisaties om met de doelgroep mee te denken over nieuwe oplossingen. Het is goed om in te zien dat de verantwoordelijkheid voor een prettige buurt niet op een enkele partij kan worden afgeschoven maar vooral samenwerking tussen verschillende belanghebbenden is vereist. Hierbij is het belangrijk dat de wijkbewoners zelf ook initiatief tonen. Vanuit deze gedachte is de idee ontstaan om een workshop te organiseren waarin buurtbewoners onderzoeken en bespreken wat zij met betrekking tot hun leefomgeving belangrijk vinden om goed oud te kunnen worden. De insteek is daarbij om de bevindingen uit te werken in praktische zaken die, individueel of in samenwerking met anderen, ondernomen kunnen worden om voor te sorteren op een goede oude dag.

Lees meer over mogelijke uitkomsten van de workshop